Tο Πολυτεχνείο Κρήτης ενισχύει τη θέση του στην ευρωπαϊκή ερευνητική κοινότητα με τον συντονισμό του έργου ACT2Flex. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία, η οποία χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Πλαίσιο Horizon Europe και ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις προτεραιότητες της Συμφωνίας για Καθαρή Βιομηχανία (EU Clean Industrial Deal) της ΕΕ.
Με την ερευνητική ομάδα indigo και με επιστημονικά υπεύθυνο τον Αναπλ. Καθηγητή Γεώργιο Αραμπατζή, το Πολυτεχνείο Κρήτης αναλαμβάνει τον συντονισμό κοινοπραξίας 16 εταίρων από έξι χώρες, ενισχύοντας την εξωστρέφεια και τη διεθνή του δραστηριότητα. Αντικείμενο του έργου είναι ο επανασχεδιασμός και η προσαρμογή βιομηχανικών διεργασιών, με στόχο τη δημιουργία πιο ευέλικτων και ανθεκτικών βιομηχανικών μονάδων.
Οι βιομηχανίες έντασης ενέργειας, βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής οικονομίας, διασφαλίζοντας την παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών. Ωστόσο, το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα παραμένει υψηλό, καθώς απορροφούν πάνω από το 25% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας και ευθύνονται για ένα σημαντικό μέρος των εκπομπών του θερμοκηπίου. Η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργεί μοναδικές ευκαιρίες απανθρακοποίησης, αλλά εισάγει και έντονη μεταβλητότητα στην προσφορά ενέργειας, στην οποία οι υφιστάμενες βιομηχανικές μονάδες αδυνατούν να ανταποκριθούν. Παράλληλα, οι σημαντικές διακυμάνσεις των τιμών και η αστάθεια στις αγορές ενέργειας αυξάνουν περαιτέρω την αβεβαιότητα, επηρεάζοντας τον προγραμματισμό, την αποδοτικότητα και τη συνολική ανθεκτικότητα των βιομηχανιών.
Στο πλαίσιο του έργου αναπτύσσονται και εφαρμόζονται καινοτόμες τεχνολογίες και πρακτικές αλλά και ολοκληρωμένες ψηφιακές λύσεις βασισμένες σε τεχνολογίες αιχμής, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Γνωστικά Βιομηχανικά Ψηφιακά Δίδυμα (Cognitive Digital Twins), επιτρέποντας στις βιομηχανίες διεργασιών να προσαρμόζουν δυναμικά τις δραστηριότητές τους σε πραγματικό χρόνο, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τις διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας. Αυτό ενισχύει την ευελιξία και την προσαρμοστικότητα και αυξάνει την ανθεκτικότητα απέναντι στις αστάθειες στις αγορές ενέργειας.
Στο πλαίσιο του έργου αναπτύσσεται και εφαρμόζεται μια ολοκληρωμένη λύση, συνδυάζοντας τον στοχευμένο επανασχεδιασμό διαδικασιών, την ενσωμάτωση υβριδικών πηγών ενέργειας, την αποθήκευση ενέργειας και προηγμένα ψηφιακά εργαλεία, όπως πως η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Γνωστικά Βιομηχανικά Ψηφιακά Δίδυμα (Cognitive Digital Twins). Το έργο εισάγει επίσης καινοτόμα εργαλεία αξιολόγησης και πιστοποίησης, όπως τα «Digital Flexibility Passports» και τα «Flexibility Balanced Scorecards», ενώ παράλληλα στοχεύει στην ενίσχυση των δεξιοτήτων, σε μηχανισμούς διακυβέρνησης και σε ανθρωποκεντρικές πρακτικές, πλήρως ευθυγραμμισμένες με τις αρχές της Βιομηχανίας 5.0. Αυτό ενισχύει την ευελιξία και την προσαρμοστικότητα και αυξάνει την ανθεκτικότητα στις αστάθειες των ενεργειακών αγορών.
Η επικύρωση των λύσεων του ACT2Flex πραγματοποιείται μέσα από δύο μεγάλης κλίμακας πιλοτικές εφαρμογές σε πραγματικές βιομηχανικές συνθήκες. Η πρώτη εφαρμογή γίνεται στη χημική βιομηχανία παραγωγής διοξειδίου του τιτανίου της KRONOS EUROPE στο Βέλγιο. Εστιάζει στη μετατροπή ενεργοβόρων συνεχών διεργασιών σε batch, με υποστηρικτική χρήση ηλεκτρικών λεβήτων και καινοτόμων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας. Η δεύτερη εφαρμογή (μεταλλουργία) υλοποιείται στην Ελλάδα, στις εγκαταστάσεις της ELVALHALCOR, όπου εφαρμόζεται ένα υβριδικό σύστημα θέρμανσης με καυστήρες πλάσματος, επαγωγική θέρμανση και ηλεκτρομαγνητική ανάδευση, επιτρέποντας τη δυναμική διαχείριση ανάλογα με την ποιότητα της πρώτης ύλης.
Εκτός από το Πολυτεχνείο Κρήτης και τους δύο βιομηχανικούς εταίρους, η κοινοπραξία συμπληρώνεται από πέντε Πανεπιστήμια (Imperial College London, University of Gent, Brunel University London, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), τρεις Μεγάλες και Μικρομεσαίες Εταιρείες (Maggioli Spa, IDC Italia Srl, CORE Κέντρο Καινοτομίας), τρία Ενεργειακά Ερευνητικά Κέντρα (ENGIE Laborelec, EDP CNET–Centre for New Energy Technologies, CEINNMAT Engineering Technologies) και δύο Δίκτυα (Energy and Turbomachinery Network, The Hellenic Impact Investing Network).
Το ΑCT2Flex, με συνολική διάρκεια 48 μηνών και συνολικό προϋπολογισμό 10Μ€, φιλοδοξεί να αποτελέσει το «προσχέδιο» για το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας διεργασιών. Mέσω των προηγμένων εργαλείων και συστημάτων αιχμής που αναπτύσσει, μετατρέπει την ενεργειακή προσαρμοστικότητα σε μετρήσιμο και εμπορεύσιμο πλεονέκτημα, ενισχύοντας την ενεργειακή αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.